โรคระบบทางเดินอาหารในไก่ที่สำคัญ

โรคระบบทางเดินอาหารในไก่ที่สำคัญ เรียบเรียงโดย น.สพ.ธนวัฒน์ ฤกษ์อุดม บริการวิชาการสัตว์ปีก โรคระบบทางเดินอาหารเป็นโรคที่เกิดขึ้นกับอวัยวะได้แก่ ปาก คอหอย  หลอดอาหาร กระเพาะบด กระเพาะแท้ ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ หรือทวารหนัก ซึ่งสาเหตุอาจเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส โปรโตซัว หรือพยาธิ สารพิษที่ถูกผลิตโดยเชื้อโรคบางชนิดและสารพิษจากอาหารก็สามารถทำให้เกิดความผิดปกติต่อการทำงานของระบบทางเดินอาหารได้เช่นกัน นอกจากนี้การจัดการที่ไม่เหมาะสมเช่น อุณหภูมิในโรงเรือนที่สูงเกินไปทำให้ไก่อยู่ในสภาวะเครียด หรือพนักงานบกพร่องในการฆ่าเชื้อน้ำสำหรับให้ไก่กินและไม่มีการล้างทำความสะอาดอุปกรณ์ให้น้ำก็ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของไก่เช่นเดียวกัน ซึ่งมีผลต่อผลผลิตไข่ในไก่ไข่และการเจริญเติบโตของไก่เนื้อเป็นปัญหากวนใจเกษตรกรอยู่เสมอ โดยโรคระบบทางเดินอาหารในไก่ที่พบได้บ่อย เช่น โรคบิด โรคลำไส้อักเสบแบบมีเนื้อตาย และสภาวะไก่ถ่ายเหลวเป็นน้ำ เป็นต้น โรคบิด เกิดจากการติดเชื้อสัตว์เซลล์เดียวในสกุลอัยเมอเรีย ปัจจุบันชนิดที่พบและมีความสำคัญในไก่มี 7 ชนิด เป็นโรคที่มีผลทำลายเยื่อเมือกของลำไส้ ทำให้ลำไส้อักเสบ ท้องเสีย ถ่ายเป็ […]

เลี้ยงปลาหน้าร้อนให้ปลอดโรค

โรคสัตว์น้ำที่สำคัญช่วงหน้าร้อนและแนวทางการรักษาที่ถูกต้อง หลายๆ ท่าน อาจจะมีคำถามว่าในอดีตที่ผ่านมาเราเลี้ยงสัตว์น้ำ ไม่ค่อยมีปัญหาเรื่องโรคหรือความเสียหายเกิดขึ้นสักเท่าไร แต่ทำไมในระยะหลังนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งพอเข้าสู่หน้าร้อนทีไร สัตว์น้ำมักจะน๊อคหรือป่วยตายครั้งละมากๆ สร้างความเสียหายให้กับผู้เลี้ยงเป็นอย่างยิ่ง สาเหตุที่เป็นเช่นนี้ก็เนื่องจากว่าในปัจจุบันการเลี้ยงได้พัฒนาขึ้น ผู้เลี้ยงมีประสบการณ์สามารถเลี้ยงสัตว์น้ำได้เก่งขึ้น ปล่อยสัตว์น้ำหนาแน่นมากขึ้น เมื่อเลี้ยงหนาแน่น การกินอาหารก็เพิ่มขึ้น ขับถ่ายของเสียมาก หากเราไม่มีระบบการจัดการของเสียในบ่อที่ดี ก็อาจทำให้คุณภาพน้ำเน่าเสียได้ง่าย นอกจากนี้พื้นก้นบ่อยังมีของเสียและเชื้อโรคสะสม ประกอบกับภาวะโลกร้อน ที่ร้อนและแล้งมากขึ้นทุกปี ในน้ำที่ร้อนนี้เอง สัตว์น้ำจะเครียด ภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง เชื้อก่อโรคสามารถแบ่งตัวเพิ่มจำนวนสูง ทำให้เข้าก่อโรคสัตว์น้ำได้โดยง่าย เราจึงพบปัญหาสัตว์น้ำป่วยติดเชื้อตายตามมา แม้ว่าเราจะมีการเตรียมตัวรับมือกับปัญหาการเลี้ยงสัตว์น้ำในหน้าร้อนเป็นอย่างดี แต่เมื่อสัตว์น้ำป่วยแล้ว ก็ต้องเข้าสู่กระบวนการรักษา เ […]

อยากกลับมาลงหมูใหม่ ทำอย่างไรให้รอด

การกลับมาเลี้ยงใหม่เป็นเรื่องที่เกษตรกรหลายคนที่อยู่ในอุตสาหกรรมการเลี้ยงสุกรมาอย่างยาวนาน แต่ประสบปัญหา ASF มีความกังวลเมื่อต้องกลับมาลงเลี้ยงอีกครั้ง ทั้งนี้ มีความเป็นไปได้ในการเลี้ยงสุกรในพื้นที่เดิมที่เคยเกิดปัญหาหากมีการจัดการที่ดี เราอาจจะไม่พบปัญหาซ้ำอีก ทั้งนี้เราอาจกำหนดมาตรการต้องทำและ อย่าหาทำ ดังต่อไปนี้ 5 สิ่งที่ต้องทำ ทำความสะอาดให้เหมือนใหม่ให้มากที่สุด เล้าเก่าให้เหมือนใหม่ เป็นเรื่องที่ยากแต่ต้องทำอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เชื่อเป็นอย่างยิ่งว่าทุกคนให้ความสำคัญกับการทำความสะอาดโรงเรือน พื้น ผนัง เพดาน เป็นอย่างดี แต่ พบบ่อยว่า ยังเก็บมูลสุกรไว้ในถุงข้างโรงเรือน หรือ ไม่มีการลงปูนขาวในบ่อน้ำทิ้ง ทางระบายน้ำ หรือ บ่อเกรอะ ซึ่งอาจเป็นแหล่งของเชื้อที่อาจจะหลงเหลือได้ นอกจากนี้ จุ๊บน้ำ รางอาหาร และ cooling pad ต้องถอดออกล้าง ฆ่าเชื้อด้วยเช่นกัน นอกจากนี้ควรซ่อมแซมเล้าให้เหมาะแก่การเลี้ยงสุกร โดยไม่ก่อให้เกิดความเครียด หรือปรับปรุงเล้าเป็นระบบปิดหากยังเป็นเล้าเปิด ตรวจสอบว่าเชื้อ ASF ไม่หลงเหลือ ต้องยอมรับว่าอาจทำได้ไม่ 100% แต่เราต้องมีการสุ่มตรวจจุดที่มีความเสี่ยงในการสะสมเชื […]

การป้องกันภาวะความเครียด เนื่องจากความร้อน (Heat Stress)

โคนมสามารถดำรงชีวิตได้อย่างสบาย (comfort zone) ในช่วงอุณหภูมิ 4-25 ◦C ซึ่งอุณหภูมิหน้าร้อน เฉลี่ยสูงสุดปี 2563 >36.1 ◦C ปัญหาที่พบในหน้าร้อน โคมีการหายใจสูงกว่า 80 ครั้ง/นาที หรือหอบ เป็นอาการที่สังเกตเห็นได้เมื่อเกิดสภาพเครียดจากความร้อน โคกินอาหารน้อยลง กินน้ำเพิ่มขึ้น ได้รับโภชนะ โดยเฉพาะพลังงานไม่เพียงพอเนื่องจากโคต้องใช้พลังงานในการลดอุณหภูมิของร่างกายลง สูญเสียสมดุล กรด-ด่างในร่างกาย ทำให้เกิดกระเพาะหมักมีสภาพเป็นกรดและมีปัญหาเจ็บกีบ กีบอักเสบตามมา การเคี้ยวเอื้องน้อยลง ค่า pH ในกระเพาะหมักลดลง มีการสูญเสียน้ำลายที่เป็นตัวปรับสภาพ pH ในกระเพาะหมัก ผลผลิตและคุณภาพน้ำนมลดลง มากกว่า 20 % การเป็นสัดน้อยลงและสั้น ผสมติดยาก อัตราการผสมติดลดลง ปัญหาการแท้งตายของตัวอ่อนระยะแรกเพิ่มขึ้น หากสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม แม่โคจะหาที่นอนที่เย็น ซึ่งมักชื้นแฉะ จึงอาจเกิดปัญหาเต้านมอักเสบแบบไม่แสดงอาการเพิ่มขึ้น ความร้อนในโคนมเกิดจากอะไรบ้าง ความร้อนเนื่องจากกระบวนการเมตาบอลิซึม (Metabolism) ในร่างกาย ความร้อนจากการให้ผลผลิต ทุก 0.45 กิโลกรัมของน้ำนมที่แม่โคผลิตได้จะมีการผลิตความร้อนภายในร่างกายถึง […]

แนวทางในการลดปัญหาจากสภาพอากาศร้อนในไก่ไข่

สัตวแพทย์ชำนาญการ บริการวิชาการสัตว์ปีก ช่วงที่อุณหภูมิในสภาพแวดล้อมสูงเรามักจะพบว่ามีความชื้นสัมพัทธ์ที่สูงด้วยเช่นเดียวกันซึ่งพบได้เป็นปกติในช่วงฤดูร้อน ความเครียดจากความร้อนสามารถส่งผลกระทบอย่างมากต่อฝูงไก่ไข่โดยทำให้ไก่กินอาหารได้ลดลง ผลผลิตไข่ น้ำหนักไข่ คุณภาพเปลือกไข่ และความสูงไข่ขาวลดลง พบการตายทั้งจากสภาพอากาศร้อนและการจิกกันมากขึ้น ไก่ติดเชื้อหรือป่วยได้ง่ายขึ้นจากสภาวะกดภูมิคุ้มกันหากเครียดเนื่องจากกระทบสภาพอากาศร้อนเป็นระยะเวลานาน ๆ ซึ่งสิ่งเหล่านี้สัมพันธ์กับอุณหภูมิสูงสุดที่ไก่ได้รับ ช่วงเวลาที่อุณหภูมิสูงนั้นดำเนินไป อัตราการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิในแต่ละวัน รวมถึงความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศ เมื่ออุณหภูมิสภาพแวดล้อมสูงไก่จะเริ่มมีการอ้าปากหอบหายใจที่เร็วขึ้นเพื่อเพิ่มการระเหยของน้ำจากทางเดินหายใจเพื่อลดอุณหภูมิร่างกาย แต่หากการหอบของไก่ไม่สามารถทำให้อุณหภูมิร่างกายคงที่ได้ไก่จะแสดงอาการหมดแรงและบางครั้งอาจหมดสติและตายลงได้เลยทีเดียว ซึ่งฝูงไก่ที่ไม่เคยชินกับอุณหภูมิสูง ๆ มาก่อนจะเกิดการสูญเสียของผลผลิตและตายมากที่สุด ดังนั้นการลดความเสียหายจากสภาพอากาศร้อนจำเป็นอย่างมากที่จะ […]

ปัจจัยความเครียดที่มีผลต่อสัตว์น้ำในฤดูร้อน

“ฤดูร้อน” เป็นช่วงที่สร้างความไม่สบายใจให้กับผู้เลี้ยงสัตว์น้ำอย่างมาก เนื่องจากมักเกิดความเสียหายขึ้นในกับสัตว์น้ำได้ง่ายและรุนแรง ด้วยปัจจัยจากอุณหภูมิที่สูงขึ้นในช่วงกลางวัน แต่อาจมีพายุฝนในช่วงบ่าย ขาดแคลนน้ำเปลี่ยนถ่าย น้ำในแม่น้ำไม่มีการไหลเวียน และโรคระบาดต่างๆ ดังนั้นเราต้องทำความเข้าใจก่อนว่าในฤดูร้อนนั้นสร้างผลกระทบกับสัตว์น้ำของเราอย่างไรบ้าง ผลกระทบของฤดูร้อนต่อสัตว์น้ำ อุณหภูมิน้ำสูงขึ้น โดยทั่วไปสัตว์น้ำในเขตร้อนจะมีช่วงอุณหภูมิที่พอเหมาะต่อการดำรงค์ชีวิตอยู่ในช่วง 28-30oC แต่ในช่วงฤดูร้อนที่มีแดดจัด ช่วงบ่ายอุณภูมิของน้ำอาจจะสูงได้มากกว่า 35 oC เมื่ออุณหภูมิสูงเกินช่วงที่เหมาะสมสัตว์น้ำจะเกิดความเครียดขึ้น ทำให้ความอยากอาหารจะเปลี่ยนไป กล่าวคือ หากอุณหภูมิของน้ำอยู่ในช่วง 31-33oC สัตว์น้ำจะอยากกินอาหารมากขึ้นจากปกติ แต่การอยากกินที่สูงขึ้นไม่สัมพันธ์กับความสามารถการย่อยและการดูดซึมของตัวสัตว์น้ำเอง จะสังเกตุได้ว่าเมื่อสัตว์น้ำกินอาหารเพิ่มขึ้น แต่สีของน้ำในบ่อจะเขียวเข้มขึ้นหรือของเสียในน้ำจะสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดผลเสียกับตัวสัตว์น้ำเอง แต่หากอุณหภูมิของน้ำสูงจนมา […]